Jak mówi przysłowie „Na świętego Marcina najlepsza gęsina”. W wielu domach to właśnie to mięso stanowi obowiązkowy element świątecznego obiadu. Jednak z dniem 11 listopada związany jest również inny kulinarny symbol. Znacznie słodszy, bardziej kaloryczny i nieodłącznie związany z Poznaniem. To właśnie w stolicy wielkopolski, każdego roku wypieka się setki ton tradycyjnych rogali świętomarcińskich. Ciasto półfrancuskie, nadzienie z białego maku i obowiązkowy glanc (lukier). Już szybki rzut oka na wartość energetyczną tego wypieku, przysparza o ból głowy wszystkich fit maniaków. Jak rogale świętomarcińskie wypadają w ocenie dietetyka i co je łączy w szampanem i grójeckimi jabłkami ?

LEGENDARNY WYPIEK

Historia rogali jest nieodłącznie związana z osobą Św. Marcina. Według legendy swój charakterystyczny kształt wypiek ma zawdzięczać znalezionej przez pewnego cukiernika podkowie, którą zgubił koń Św. Marcina. Zainspirowany żywotem Świętego, wspomniany cukiernik postanowił upiec rogale i rozdać biednym. Trudno jednoznacznie stwierdzić kiedy i jak rogale trafiły do Poznania. Najstarszą znaną dziś reklamę rogala świętomarcińskiego, obublikowano w „Dzienniku Poznańskim” w 1860 r. Jednak to 11 listopada 1891 r. uznaje się za początek tradycji w obecnym jej kształcie. Tego dnia ks. Jan Lewicki, proboszcz parafii św. Marcina w Poznaniu, wezwał wiernych do naśladowania ofiarności i postawy patrona. Poznański cukiernik Józef Melzner postanowił słowa przekuć w czyny i zrobił to co umiał najlepiej. Rogale opanowały poznańskie ulice. Zwyczaj wypieku w 1901 r.  przejęło Stowarzyszenie Cukierników, obecnie jego produkcję ściśle regulują przepisy. Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1070/2008 z dnia 30 października 2008 nazwa „rogal świętomarciński” została wpisana do rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych w Unii Europejskiej, podobnie jak szampan, oscypek czy grójeckie jabłka. Wypiek rogali to prestiż i chluba każdej cukierni, nie wszystkie mogą sobie jednak pozwolić na użycie oficjalnej nazwy. Każdego roku wybrane zakłady cukiernicze z Poznania i Wielkopolski, otrzymują certyfikat wydawany przez Cech Cukierników i Piekarzy w Poznaniu, uprawniający do produkcji rogali z zachowaniem odpowiedniej receptury i według ściśle określonych zasad.

BOMBA KALORYCZNA

Jako baza do jego produkcji rogali świetomarcińskich, służy ciasto półfrancuskie z dodatkiem margaryny, które w trakcie wypieku staje się delikatne z charakterystycznym listkowaniem. Nadzienie to połączenie białego maku z cukrem, okruchów ciasta biszkoptowego, masy jajecznej, margaryny, orzechów, rodzynek, owoców w syropie lub kandyzowanych (czereśnie, gruszka, skórka pomarańczowa) oraz aromatu migdałowego. Sposób zawijania rogali upodabnia je do legendarnej podkowy, a masa makowa spaja poszczególne warstwy ciasta. Świąteczny wypiek wymaga odpowiedniego wykończenia, w tym celu rogale dekoruje się pomadą i rozdrobnionymi orzechami. Niewątpliwie bogaty skład jest godny świątecznego rarytasu. Oczywiście świątecznych kcal nikt nikomu nie będzie wypominał, ale czasem warto uzbroić się w potrzebną wiedzę. Jeden rogal zgodnie z przepisami musi ważyć od 150 – 250 g, co w przeliczeniu na wartość energetyczną daje od 720 do nawet 1200 kcal na porcję. Dla większości z nas jest to ilość energii przekraczająca 50% – 70%  dziennego zapotrzebowania, tylko w jednym rogalu. A to już wymaga rozwagi i zastanowienia.

ACH TE BAKALIE

Duże ilości białej mąki, cukru czy margaryny w jednym produkcie trudno uznać za zdrowe i dietetyczne. Jednak rogale świetomarcińskie mają coś, czego próżno szukać w konwencjonalnych słodyczach. Mam na myśli brak chemicznych dodatków, znany skład i bakalie. Te ostatnie z jednej strony znacznie podnoszą wartość energetyczną wypieku, z drugiej windują jego wartość odżywczą.  Na szczególną uwagę zasługuje mało znany w naszej kuchni biały mak, nazywany również indyjskim czy azjatyckim. Jest on znacznie słodszy, delikatniejszy i droższy od maku niebieskiego. Stanowi częsty dodatek do dań kuchni indyjskiej. Mak jest dobrym źródłem witamin z grupy B (B1,B6, Kwasu foliowego) oraz składników mineralnych – głównie wapnia, fosforu, manganu, magnezu, żelaza i cynku. Jego spożycie może ułatwiać zasypianie, uspokajać, wzmacniać układ kostno – szkieletowy czy regulować pracę przewodu pokarmowego. Zaleca się jednak umiar w spożyciu maku, ze względu na wysoką zawartość błonnika (19,5 mg/100g) może on powodować zaparcia, a w skrajnych wypadkach niedrożność jelit. Pozytywny wpływ na nasze zdrowie mogą mieć również inne bakalie obecne w składzie rogali świętomarcińskich, takie jak rodzynki czy orzechy.

PODZIEL SIĘ ROGALEM

Rogale świętomarcińskie to produkt regionalny, tradycyjnie wypiekany od ponad 100 lat. Nie jest to z pewnością „super food”, a kalorycznością dorównuje dużej pizzy. Jednak okazjonalne spożycie tego specjału raczej nie zrujnuje efektów pracy nad sylwetką, szczególnie jeśli „rogalową energią” podzielimy się z innymi. Co roku poznański Caritas przeznacza dochód ze sprzedaży rogali na rzecz potrzebujących. Zebrane pieniądze zasilą budżet największej organizowanej w Polsce wigilii dla ubogich pod jednym dachem. Rokrocznie 24 grudnia na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich spotyka się ok. 2 tys. osób. Sprzedaż rogali napędza również akcję  #RogaLOVE, z której dochód przeznaczany jest na Stowarzyszenie Dzieciaki Chojraki. Organizacja ta pomagająca najmłodszym w walce z nowotworami. Zatem kupując certyfikowane produkty możemy pomóc potrzebującym. Mając na uwadze wysoką kaloryczność rogala, a jednocześnie nie rezygnować z tradycji, można podzielić rogala na mniejsze porcje i podzielić się z innymi.

BIBLIOGRAFIA:

• https://gloswielkopolski.pl/rogale-swietomarcinskie-przepis-historia-certyfikat-ceny-zobacz-jak-powstaja-rogale-w-poznaniu-zdjecia/ar/c17-12376076
• https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013R0597&from=PL
• https://poznan.naszemiasto.pl/skad-sie-wziely-rogale-marcinskie/ar/c8-3175059
• https://historiamniejznanaizapomniana.wordpress.com/2015/11/11/rogale-marcinskie-slodki-poznanski-przysmak/
• https://finanse.wp.pl/kup-rogala-i-pomoz-dzieciom-walczacym-z-nowotworami-akcja-rogalove-6442830654314625a
• http://www.odzywianie.info.pl/przydatne-informacje/artykuly/art,mak-kalorie-wartosci-odzywcze-i-ciekawostki.html
• https://kuchnia.wp.pl/bialy-mak-rarytas-wsrod-bakalii-6186250943604353g/2
• https://zmacznego.com/podcast/rogal-swietomarcinski/
• http://www.ilewazy.pl/rogal-swietomarcinski
• https://niezalezna.pl/296266-caritas-rozprowadza-rogale-swietomarcinskie-i-pomaga-potrzebujacym
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Rogal_%C5%9Bwi%C4%99tomarci%C5%84ski
• https://en.wikipedia.org/wiki/Poppy_seed