Od kilku miesięcy, z różnych powodów, zainteresował mnie temat związany z marnotrawstwem jedzenia. Czy wiecie, że na świecie marnuje się ok 1,3 mld ton żywności rocznie, co stanowi 1,3 całości produkowanej żywności ? W Polsce ok 9 mln ton. Temat jest trudny i wielowątkowy, związany z aspektami społecznymi, kulturowymi, ekonomicznymi czy ekologicznymi. Nie możemy zapominać o tym, że wyprodukowanie, przetworzenie i dostarczenie każdego produktu spożywczego związane jest ze zużyciem znacznych ilości wody i energii. Z uwagi na ogólnodostępność różnych produktów, na co dzień większość z nas nie analizuje marnotrawstwa żywienia w kontekście globalnym czy środowiskowym.
DLACZEGO MARNUJEMY JEDZENIE ?
A jak sprawa wygląda na poziomie poszczególnych gospodarstw domowych? Otóż według raportu https://bankizywnosci.pl/wp-content/uploads/2018/10/Przewodnik-do-Raportu_FPBZ_-Nie-marnuj-jedzenia-2018.pdf i przedstawionych w nim badań, ok 42 % Polaków przyznaje się do marnowania żywności. Powody są różne, najczęściej związane z przegapieniem terminu przydatności do spożycia, zakupu zbyt wielu produktów, zbyt dużych porcji posiłków czy wyboru złego produktu lub złego przechowywania. Produktami najczęściej wyrzucanymi są: pieczywo, owoce, wędliny, warzywa, nabiał. W takim razie co można zrobić, aby w sposób racjonalny gospodarować swoją żywnością ?
KROK 1 – REWIZJA ZAPASÓW
Dokonaj „rewizji” swoich zapasów znajdujących się w kuchni i spiżarni i odpowiednio posegreguj. Sprawdź jakie produkty znajdują się w szafkach i lodówce i jaki jest ich termin przydatności do spożycia. Podziel produkty na trzy grupy:
- te, których termin do spożycia już minął ( patrz >> UWAGA, być może „nie wszystko stracone” ),
- te, którym termin przydatności do spożycia upłynie niebawem ( je trzeba zużyć w pierwszej kolejności ),
- te, które mają dłuższy okres przydatności do spożycia ( te możemy wykorzystać nieco później ).
UWAGA: Ważne jest rozróżnienie dat na produktach. „Najlepiej spożyć przed” (data minimalnej trwałości, ale nie ostatecznej) w praktyce oznacza, że produkt do wskazanej daty jest w pełni swoich walorów smakowych, ale po jej upływie jest nadal zdatny do spożycia (generalnie produkty suche, np. mąka, kasza, makaron, herbata, kawa). „Najlepiej spożyć do…” oznacza termin przydatności do spożycia i występuje najczęściej na produktach szybko psujących się np. nabiał, produkty mięsne, świeże soki.
Ważne, aby zawsze po przekroczeniu wskazanej daty zachować szczególną ostrożność, ponieważ spożywanie zepsutej żywności może wiązać się z zatruciami pokarmowymi.
KROK 2 – ZAPLANUJ ZAKUPY I POSIŁKI
Po weryfikacji produktów, zaplanuj odpowiednio posiłki. Na początek spróbuj skomponować posiłki w taki sposób, aby w możliwym stopniu zużyć produkty, które już masz. Następnie zaplanuj zakupy, zrób listę niezbędą do zaplanowanych posiłków. Nie kupuj „na wyrost”, zawsze przecież możesz iść do sklepu i kupić to co niezbędne.
UWAGA: Z doświadczenia wiem, że osoby, które mają z góry ustalony jadłospis (np. ułożoną odpowiednio dietę) mają to zadanie znacznie ułatwione, ponieważ z góry został określony jadłospis i lista zakupów. Ważne jest też, aby dietetyk układając plan posiłków również zwrócił uwagę na odpowiednie wykorzystanie produktów, żeby nie marnować resztek.
KROK 3 – OGRANICZ KUPOWANIE NADMIERNYCH ILOŚCI PRODUKTÓW
Nie kupuj zbędnych produktów, trzymaj się ustalonej listy zakupów. Pamiętaj, że produktów nie zabraknie i zawsze możesz dokupić, to co niezbędne. Ważne, aby to co kupujesz zużyć i nie zmarnować.
KROK 4 – ODPOWIEDNIO PRZECHOWUJ ŻYWNOŚĆ
Tak naprawdę każdy produkt przechowuje się inaczej. Nawet ułożenie produktów w szafce czy lodówce ma znaczenie. Kieruj się zasadą „First in – first out”, czyli „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”- najpierw sięgaj po produkty, które mają krótszy termin przydatności. Dobrym sposobem na przechowywanie żywności jest mrożenie. Pamiętaj, aby również systematycznie wykorzystywać zapasy znajdujące się w zamrażarce.
KROK 5 – WYKORZYSTUJ RESZTKI JEDZENIA
Kreatywność w kuchni nie zna granic. Wykorzystuj resztki jedzenia do tworzenia innych potraw, np. zapiekanek, omletów, sałatek z tego co masz w lodówce.
KROK 6 – DZIEL SIĘ POSIŁKIEM
Jeśli wiesz, że nie zjedz zakupionych produktów czy przygotowanych posiłków – podziel się z innymi. Zaproś znajomych na wspólny posiłek lub przekaż potrzebującym. Może w Twoim sąsiedztwie są osoby, którym otrzymany od Ciebie posiłek sprawi prawdziwą radość. Warto wspomnieć, że istnieje także wiele organizacji, które prowadzą dystrybucję żywności.
Nawet jeśli nie myślisz o problemie marnotrawstwa żywności w szerszym kontekście, to jednak aspekt ekonomiczny powinien być wystarczającą zachętą. Każdy wyrzucony produkt czy posiłek, to Twoje wyrzucone pieniądze.
