Kuchenka mikrofalowa – za i przeciw

Kuchenka mikrofalowa jestem za, a nawet przeciw. Słynne powiedzenie byłego prezydenta, wydaje się doskonale oddawać nasz stosunek do tego urządzenia. Mikrofalowa to niewątpliwie wynalazek rewolucyjny, który zmienił podejście do szybkiego przygotowania żywności w milionach domów na całym świecie. Jak uczy historia, przełomowe rozwiązania są często dziełem przypadku. W 1945 r Percy Spencer, pracownik firmy Raytheon obsługujący radar zauważył, że mikrofale topią czekoladę w jego kieszeni. Po dwóch latach od tego wydarzenia, na rynku pojawiła się pierwsza komercyjnie dostępna kuchenka mikrofalowa. Urządzenie miało prawie 1,8 m wysokości i ważyło ok. 340 kg. Obecnie mikrofalówka doskonale wpisuję się w pęd codziennego życia. Jej obsługa jest prosta, a wykorzystanie bardzo wszechstronne. Mikrofale szybko rozmrożą kawałek mięsa na obiad lub w kilka minut pomogą przygotować  ciasto. Ale czy codzienne korzystanie z mikrofalówki jest zdrowe ?

MIKROFALE I CIEPŁE JEDZENIE

Mikrofale są wytwarzane wewnątrz kuchenki przez urządzenie zwane magnetronem. Mikrofale odbijają się w metalowym wnętrzu kuchenki, gdzie są pochłaniane przez żywność. Nie wchodząc w szczegóły, mikrofale wprawiają w ruch cząsteczki wody w podgrzewanym jedzeniu, a wytworzona w ten sposób energia rozchodzi się w nim. Dlatego produkty o dużej zawartości wody, takie jak świeże warzywa, można gotować szybciej niż inne. Obrotowy talerzyk wewnątrz kuchenki pozwala na równomierne ogrzewanie żywności i zapobiega powstawaniu zimnych i gorących punktów.[1,2]

CZY MIKROFALE, SĄ BEZPIECZNE ?

Tak, mikrofale wykorzystywane do podgrzewania żywności, są bezpieczne. Mikrofale to rodzaj promieniowania elektromagnetycznego, podobnie jak podczerwień, światło widzialne czy promieniowanie rentgenowskie. W odróżnieniu do tych ostatnich nie powodują uszkodzenia DNA czy nowotworów. Konstrukcja kuchenek mikrofalowych zapewnia, że mikrofale nie wydostają się z działającego urządzenia i przy otwartych drzwiczkach. Niewielki wyciek promieniowania może występować wokół uszkodzonych, brudnych lub zmodyfikowanych kuchenek mikrofalowych. Dlatego ważne jest, aby utrzymywać urządzenie w dobrym stanie technicznym. Energia mikrofalowa długo i bezpośrednio działająca na ciało człowieka, może powodować oparzenia i uszkodzenia tkanek, zwłaszcza słabo ukrwionych i wrażliwych na temperaturę miejscach np. soczewka oka czy jąda. W praktyce warto utrzymać dystans kilkunastu centymetrów od pracującej kuchenki mikrofalowej.[1,2]

JAK MIKROFALÓWKA WPŁYWA NA WARTOŚĆ ODŻYWCZĄ POŻYWIENIA ?

Każda forma obróbki termicznej żywności, obniża jej wartość odżywczą. Jak mikrofalówka wypada na tle konwencjonalnych metod, takich jak gotowanie, pieczenie czy smażenie ? Odpowiadając jednym słowem, podobnie. Ogrzewanie żywności przy pomocy mikrofal ma znaczące plusy. Nie wymaga dodatku wody do której wypłukiwane są witaminy oraz tłuszczu, który zwiększa wartość energetyczną potrawy i ogrzewając się, sam staje się źródłem niebezpiecznych dla zdrowia substancji. Na korzyści mikrofal zapisać należy również niższe temperatury i czas trwania obróbki. Niewątpliwie wiele zależy od produktu spożywczego, który chcemy podgrzać.[1,3,4]

• WITAMINA C – jest najbardziej niestabilnym składnikiem odżywczym. Wydaje się, że żywność przygotowana w mikrofalówce, zachowuje większe ilości witaminy C niż ta przygotowana w sposób konwencjonalny. Uwaga, dodatek wody do obróbki jedzenia w mikrofalówce, znosi ten pozytywny efekt, ponieważ duża część witaminy C przechodzi do wywaru. [3,5]
• KWAS FOLIOWY – podobnie jak witamina C, łatwo podczas gotowania przechodzi do wodnego roztworu oraz jest wrażliwy na działanie wysokiej temperatury. Obróbka cieplna warzyw w mikrofalówce bez dodatku wody, lepiej zachowuje kwas foliowy niż konwencjonalne metody. [3]
• MIĘSO I WITAMINY Z GRUPY B – W porównaniu do grillowania czy gotowania, mięso traci więcej wody i tłuszczu oraz zachowuje zbliżony poziom cholesterolu do surowego, podczas odbróbki w kuchence mikrofalowej. Utrata znacznej ilości wody pozbawia mięso również większej ilości witamin B2 i B3, natomiast poziom zachowania wrażliwej na temperaturę witaminy B1 wydaje się być zbliżony do tradycyjnych metod obróbki termicznej. [3]
• WITAMINA B12 –  podczas ogrzewania w kuchence mikrofalowej ulega degradacji do nieaktywnych analogów nawet w 30-40 %. [6]
• BOCZEK I NITROZOAMINY – Podgrzewanie mikrofalowe boczku, może zminimalizować tworzenie się szkodliwych związków , takich jak rakotwórcze nitrozoaminy.[7]
• WARZYWA I PRZECIWUTLENIACZE – W jednym z badań oceniono wpływ domowych metod obróbki termicznej na aktywność przeciwutleniającą warzyw. Gotowanie w mikrofalówce i pieczenie spowodowały najmniejsze straty, podczas gdy gotowanie pod ciśnieniem i gotowanie prowadzi do największych strat; smażenie zajmuje pozycję pośrednią. [8]
• BROKUŁY – Inne badanie wykazało, że podgrzewanie w mikrofalówce zniszczyło 97% przeciwutleniaczy (flawonoidów) w brokułach, podczas gdy gotowanie zniszczyło tylko 66%. Należy zaznaczyć, że brokuły były zalane wodą i szczelnie zamknięte w torebce przed ogrzaniem przy pomocy mikrofal, co mogło znacznie wpłynąć na wartość odżywczą po obróbce termicznej.[9]
• CZOSNEK – Ogrzewanie czosnku w mikrofalówce w znacznie większym stopniu niż pieczenie, może powodować ograniczenie jego aktywności przeciwnowotworowej. Jest to jednak pojedyncze badanie na szczurach. [10]
• MLEKO KOBIECE – W mikrofalówce nie należy podgrzewać mleka kobiecego, ponieważ może ono zmieniać swój skład oraz zmniejszać bezpieczeństwo mikrobiologiczne. Nierównomiernie podgrzane mleko, może również poparzyć delikatne usta dziecka.[11,12]

NACZYNIA DO MIKROFALÓWKI

Przygotowując jedzenie w mikrofalówce, należy używać wyłącznie naczyń i pojemników przeznaczonych specjalnie do tego celu. Ich rodzaj powinien być opisany w instrukcji dołączonej do każdej kuchenki. Za bezpieczne do użycia w kuchenkach mikrofalowych uznawane są naczynia wykonane ze szkła, ceramiki, papieru, drewna czy pewnego rodzaju plastiku. Materiały te przepuszczają mikrofale i nie nagrzewają się bezpośrednio od nich. Mogą jednak zwiększyć swoją temperaturę pod wpływem rozgrzanej żywności, dlatego zawsze należy zachować szczególną ostrożność. Zasadniczo w mikrofalówce nie należy używać metalowych pojemników, folii aluminiowej, woskowanego papieru czy nieodpowiedniego do tego celu plastiku. Pod wpływem mikrofal mogą one niebezpiecznie się nagrzewać, wydzielać szkodliwe substancje oraz powodować iskrzenie, a nawet pożar. Ponadto, ponieważ metal odbija mikrofale, żywność zawinięta w metalową folię nie zostanie ugotowana. Jako ciekawostkę warto dodać, że producenci mikrofalówek nie zalecają używania pustych kuchenek. W przypadku braku pożywienia, mikrofale mogą odbijać się od ścianek i powodować uszkodzenia.[1,2]

Przygotowanie potraw w kuchence mikrofalowej może być bardziej energooszczędne niż tradycyjne gotowanie, ponieważ potrawy ogrzewają się szybciej, a energia ogrzewa tylko żywność, a nie całą komorę urządzenia. Żywność podgrzewana przy pomocy mikrofal jest bezpieczna i porównywalna pod kątem wartości odżywczej  do potraw przygotowanych tradycyjnymi metodami.