Co jedzą skoczkowie ?

Co jedzą skoczkowie narciarscy? Wierni fani tego sportu odpowiedzą zapewne, bułkę i banana. Kultowy już przysmak, spopularyzowany przez Adama Małysza, doczekał się reklam, memów i setek dowcipów. W ciągu 20 lat, skoki narciarskie stały się jedną z najbardziej popularnych dyscyplin sportowych w Polsce. Nasi skoczkowie dominują na skoczniach całego świata, w jakim stopniu sposób odżywiania wpływa na formę sportową zawodników?

Skocznia narciarska, grafika tytułowa tekstu o diecie skoczka narciarskiego

ZMORA SKOKÓW NARCIARSKICH

Skoki należą do dyscyplin szybkościowo-siłowych, w których istotne jest utrzymywanie stałej, niskiej masy ciała przez zawodników [1]. Jednocześnie muszą oni utrzymywać dużą siłę i zdolności psychomotoryczne przez cały długi sezon, mimo stosowania diety niskoenergetycznej. Najnowsza historia skoków zna wiele przypadków, kiedy zawodnicy obsesyjnie wręcz, bali się każdego dodatkowego kilograma na wadze. Warto wspomnieć przypadek wybitnego, niemieckiego skoczka Svena Hannawalda, którego ścisła dieta doprowadziła do anoreksji, depresji i niemal do samobójstwa. Problemy z wagą miał również czterokrotny indywidualny mistrz olimpijski Simon Ammann [3]. Sport zawodowy to walka o każdy detal, a w skokach narciarskich detale liczy się w gramach i kilogramach. W 1985 r. Jan Boklöv jako pierwszy podczas lotu wykorzystał charakterystyczne ułożenie nart w kształcie litery V. Późniejsze symulacje wykazały, że redukcja masy ciała skoczka o 1 kg, prowadziła do wydłużenia skoku o ok. 1 m na skoczni długości 120 m przy wykorzystaniu stylu „V” [1]. Fin Mikko Virmawirta stwierdził kiedyś, że każdy kilogram masy ciała więcej kosztuje skoczka narciarskiego dwa metry długości skoku. Przy trzech kilogramach więcej niż idealna waga, zawodnik traci w locie sześć metrów [4].

ZMIANA REGULAMINU

Międzynarodowa Federacja Narciarska (FIS – Fédération Internationale de Ski) od lat próbuje rozwiązać problem zbyt niskiej wagi skoczków narciarskich. Jednak kreatywne rozwiązania sztabów szkoleniowych zdają się wyprzedzać obowiązujące przepisy. W skokach oprócz wagi i umiejętności, olbrzymie znaczenie ma również sprzęt. FIS, chcąc kontrolować masę ciała zawodników, skracał długość nart każdemu, kto przekroczył  BMI = 21  (Body Mass Index – masa ciała w kilogramach podzielona przez kwadrat wysokości). Dawniej długość nart w dużej mierze decydowała o długości lotu. Obecnie zmodyfikowane wiązania skłaniają do zakładania krótszych „desek”, które łatwiej kontrolować [2]. Od sezonu 2019/20 każdy skoczek jest ważony bez butów i wkładek, a limit BMI pozostał bez zmian. Ma to spowodować, że zawodnicy będą musieli przybrać na wadze około 1,5-2 kilogramów [2,5]. Wskaźnik BMI doskonale oddaje trend redukcji masy ciała wśród skoczków narciarskich. Średnia wartość BMI skoczków w latach 1970–1975 wynosiła 23,6, natomiast w roku 2002 – 19,4. Najniższa odnotowana wśród zawodników światowej klasy wartość BMI wynosiła 16,4kg/m2, co jak łatwo obliczyć przy wzroście 170 cm, daje niecałe 50 kg. To skrajne wychudzenie i stan niebezpieczny dla zdrowia, nie mówiąc o uprawianiu wyczynowego sportu [1].

Informacja o indeksie BMI skoczków naszej kady narodowej

ENERGIA DO DALEKICH LOTÓW

Do uprawiania skoków narciarskich predysponuje specyficzny typ budowy ciała, w literaturze określany jako leptosomatyczny (ektomorficzny). Jest to sylwetka w której, przeważają wymiary długościowe ponad szerokościowymi. Charakteryzuje się niską masą ciała, wydłużonym tułowiem, smukłymi kończynami, pociągłą twarzą i szyją, wąską miednicą oraz barkami. Skoczkowie, mimo niskiej wagi, mają korzystny stosunek beztłuszczowej masy ciała (mięśni, kości) do tłuszczowej oraz większą niż przeciętna gęstość kości. Spośród wszystkich sportów zimowych, skoki narciarskie generują najniższe zapotrzebowanie na energię [1]. Podczas wywiadu dla TVP Sport, Adam Małysz przyznał, że gdy był czynnym zawodnikiem pilnował by nie przekraczać 1500 kcal dziennie [6]. Dla porównania, zapotrzebowanie kaloryczne elitarnych biegaczy narciarskich wynosi dla mężczyzn ok. 8126 kcal/dobę , a dla kobiet 4780 kcal/dobę [7].  Można wyróżnić kilka istotnych elementów kształtujących potrzeby energetyczne skoczka. Jako pierwsze należy wymienić warunki w jakich odbywa się rywalizacja. Przebywanie na wysoko położonych terenach górskich, zwiększa zapotrzebowanie na energię, glukozę oraz zaburza gospodarkę wodną. Ponadto niskie temperatury utrudniają wykorzystanie glikogenu mięśniowego, przez co wysiłek staje się bardziej energochłonny. Drugim ważnym czzynnikiem jest wiek zawodników, młodzi adepci skoków narciarskich muszą jeść więcej, gdyż ich organizm nadal rozwija się i dojrzewa [1].

ILE KCAL POWINNI JEŚĆ SKOCZKOWIE ?

Zawodnik o masie ciała 72,7 kg w okresie umiarkowanego obciążenia treningowego powinien dostarczać ok.4700 kcal dziennie, a podczas wzmożonej aktywności ok. 5100 kcal dziennie. Oprócz startu w zawodach, również trening ( m.in. chodzenie w ciężkim sprzęcie po górskim terenie, bieganie, gimnastyka ) skoczka generuje duże zapotrzebowanie energetyczne [1].

DIETA SKOCZKA

WĘGLOWODANY

W dyscyplinach związanych z krótkim, intensywnym wysiłkiem, jak skoki narciarskie, udział węglowodanów w dostarczaniu energii jest większy niż kwasów tłuszczowych. Dlatego też węglowodany powinny stanowić ok. 60% puli energetycznej diety. Głównym celem wysokiej podaży tego makroskładnika, jest dostarczenie glukozy zużywanej preferencyjnie podczas wysiłku i uzupełnienie zapasów glikogenu [1].

BIAŁKO

U skoczków narciarskich, odnotowuje się niską podaż białka w diecie. Aby utrzymać cenny gorset mięśniowy, zaleca się by podaż białka w okresie umiarkowanego obciążenia treningowego była na poziomie 2,1 g na kg mc./dobę. Wartość ta rośnie do 2,2 g w okresie wzmożonej aktywności [1].

TŁUSZCZE

Tłuszcze to najbardziej energetyczny składnik diety, przez co łatwo pozwalają pokryć wysokie potrzeby energetyczne skoczna, wynikające z charakterystyki uprawianej dyscypliny. W okresie z umiarkowanego wysiłku przekłada się to na podaż 2 g/kg mc./dobę. Wartość ta rośnie do 2,1 g w okresie wzmożonej aktywności [1].

WITAMINY I SKŁADNIKI MINERALNE

Wysiłek fizyczny może zwiększać zapotrzebowanie na wybrane witaminy i składniki mineralne. Skoczkowie notorycznie przebywający na dietach niskoenergetycznych mogą mieć problem z pokryciem zapotrzebowania na wapń, żelazo, cynk, witaminy z grupy B oraz antyoksydanty, jak witamina C, E i beta–karoten [1].

Dodaj komentarz